Om Høyanger i kulturhistorisk leksikon
Generalmajor Ole Elias Holck, fødd i 1774 i Leirvik i Sogn, vart alt i 15 årsalderen militær. Under Napoleonskrigane tenestegjorde han i Danmark, og han vart seinare både Eidsvollsmann og utsending til Stortinget i fleire periodar.
Høyanger kyrkje er ei langkyrkje i betong som står på Sæbø i Høyanger tettstad. Kyrkja, som har 374 sitjeplassar, vart vigsla 11. september 1960 av biskop Ragnvald A. Indrebø. Arkitektane Arnstein Arneberg og Olav Platou laga teikningane til kyrkja. Høyanger kyrkje er frå 1. januar 1997 soknekyrkje for Høyanger sokn i Lavik prestegjeld, då vart Kyrkjebø sokn delt.
Vadheim bedehuskapell er eit påbygd bedehus som ligg i bygda Vadheim i Høyanger kommune. Bedehuskapellet, som vart bygt som bedehus i 1914, har 130 sitjeplassar. Arkitekt og byggmeister var Andreas P. Vattekar, ein lokal bygningsmann. 31. januar 1954 vart bedehuset vigsla av prosten til kyrkjeleg bruk og fekk status som kapell. Vadheim kapelldistrikt er ein del av Kyrkjebø sokn i Lavik prestegjeld.
Utanfor daglegvare-butikken i Ortnevik står ein minnestein om unionsoppløysinga i 1905. I 1967 fekk Olav Fitje i oppdrag å samla opplysningar om denne steinen, som kan henda er den einaste i sitt slag i fylket. Han snakka med Kari Hovland, fødd i 1883.
På eit svaberg i Norevikane i Høyanger står namnet Magnar Hellem innhogge. Torfinn Fimreite har gått og sett på namnet i mange år - og lurt på kva som gøymer seg bak namnetrekket. Hausten 2006 greidde han å spora opp Magnar Hellem - på Austlandet. Ei tid etter fekk Fimreite heile historia og fleire bilete. (Artikkelen stod fyrst i Ytre Sogn i januar 2007).
I 1999 var ansvarlege for kyrkja i Høyanger urolege for orgelet. Det kunne bryta saman når som helst. Fire år seinare vart nytt orgel teke i bruk, eit 102 år gamalt "meisterverk av eit instrument" frå Somerton i England. Samla kostnad var rundt rekna 500 000 kroner. Nytt orgel ville ha kosta det ti-doble. "Eit eventyrleg orgel" var overskrifta på avisa Ytre Sogn sin reportasje frå vigslinga i mai 2003.
Ortnevik kyrkje har ei hendingsrik orgelhistorie. Sidan kyrkja var ny i 1925, har dei måtta skifta ut det eine instrumentet etter det andre. Det fjerde og siste skil seg frå dei tre føregåande ved at det er eit pipeorgel. Dessutan er det spesielt ved at det er bygd opp av to gamle orgel, frå to kyrkjer på kvar sin kant av landet.
I våpenhuset på Kyrkjebø kyrkje har dei festa ein krossforma på den eine veggen. Steinen har ei spesiell historie. Saman med ein liknande stein stod han i si tid ute på kyrkjegarden. I slutten av 1950-åra blei begge steinane køyrde bort saman med utrangerte gravminne og dumpa i ei røys nede ved sjøen. Seinare vart ein av dei funnen att og berga.
På kyrkjegarden på Tunga i Høyanger står det eit gravminne som skil seg ut frå dei andre. Det er reist av ungdommar til minne om ein kamerat. Håkon S. Raunehaug omkom i ei ulukke i Årdal berre 19 år gammal.
HM kong Olav V var konge i åra 1957-1991. Som kronprins var han på tre offisielle besøk i Sogn og Fjordane: 1) i 1906 som treåring på kroningsreisa til kong Haakon VII og dronning Maud, 2) i 1933 saman med kronprinsesse Märtha, 3) i 1949.